Kleszcze – choroby, diagnostyka, leczenie

2022-06-13
Kleszcze – choroby, diagnostyka, leczenie

Kleszcze należą do pasożytów zewnętrznych. Są głównym wektorem wielu chorób zakaźnych zarówno zwierząt, jak i ludzi. Nie omijają one także psów i kotów. Z roku na rok w gabinetach weterynaryjnych odnotowuje się coraz większą liczbę zachorowań na tak zwane odkleszczówki. Są one groźne dla naszych czworonogów jak i dla ludzi, ponieważ mogą być wektorami niebezpiecznych chorób. Największe ryzyko ukąszenia przez kleszcza przypada na okres jego wzmożonego żerowania, czyli na przełom marca i kwietnia oraz lipca i września. Należy jednak pamiętać, że ze względu na ocieplenie klimatu i łagodne zimy, ukąszenie przez kleszcza może przydarzyć się przez cały rok.

Najczęściej występujące w Polsce to:

  • Kleszcze z gatunku Ixodes ricinus

    Najbardziej popularny gatunek, zwany kleszczem pospolitym. Żyje głównie w lasach liściastych lub mieszanych. Może także bytować w miejskich parkach i skwerach. Zazwyczaj ich aktywność odnotowywano od kwietnia do listopada.

  • Kleszcze z gatunku Dermacentor reticulatus

    Kleszcze z tego gatunku są popularnie nazywane łąkowymi, co wynika z rodzaju siedlisk ich bytowania. Zarówno samica jak i samiec są nieznacznie większe niż kleszcze z gatunku Ixodes ricinus. Różnią się też znacznie kolorem - ich odwłok jest jasnobrązowy z ciemnymi plamkami, co nadaje im charakterystyczny wygląd. Czasami nazywany jest również kleszczem ozdobnym lub kleszczem krowim.

  • Kleszcze z gatunku Argas reflexus

    Ich głównym żywicielem są gołębie, stąd często nazywany jest obrzeżkiem gołębim. Dorosłe osobniki mają odwłoki w kształcie jaja z brzeżnie występującymi zgrubieniami. Są koloru szarego lub szaro-brązowego, z ciemnymi plamami porównywanymi kształtem do korytarzy drążonych przez korniki.

  • Kleszcze z gatunku Rhipicephalus sanguineus

    Zwany brązowym kleszczem psim. Wprawdzie przypadki rozpoznania Rhipicephalus sanguineus w Polsce nie są tak częste jak pozostałych gatunków, to jednak należy zwrócić uwagę na ten gatunek ze względu na ich wysoki potencjał chorobowy.

Problem kleszczy dotyczy psów i kotów wychodzących. Mruczki domowe mają mniejsze szanse na bezpośredni kontakt z tymi pajęczakami. Może to nastąpić przy przyniesieniu do domu kleszcza przez psa lub opiekuna na ubraniu albo butach. Kleszcze jednak można częściej znaleźć na skórze czworonoga w miejscach, gdzie jest ona cienka, czyli na brzuchu, udach, w pachwinach, okolicach pyska, oczu i uszu. Kleszcze to pajęczaki i należą do tej samej grupy co roztocza. Żywią się krwią swojej ofiary. Mogą być przytwierdzone do swojego żywiciela nawet przez dwa tygodnie. Kleszcz wcina się w skórę ofiary przy pomocy narządu gębowego, jego ślina zawiera środek znieczulający, co powoduje, że moment kontaktu tego pasożyta z czworonogiem czy człowiekiem może być niewyczuwalny.

Kleszcze – występowanie

Kleszcze występują praktycznie wszędzie: w lasach, na łąkach i działkach, w przestrzeni miejskiej w parkach, na trawnikach, skwerach. Preferują miejsca wilgotne, obfitujące w roślinność. Najlepiej czują się na krzewach, trawach oraz roślinach do wysokości metra. Miejsca bytowania kleszczy pokrywają się z tymi, które wybieramy na spacery z czworonogiem. Zakażają one czworonoga w trakcie żerowania na nim. Czas, który może upłynąć od wkłucia się tego pasożyta do przeniesienia patogenów, zwykle wynosi ok. doby. Jeśli więc zauważymy kleszcza i usuniemy go natychmiast mamy szansę, że nie dojdzie do zachorowania. Nie każdy kleszcz jest nosicielem groźnych chorób.

Usuwanie kleszcza

Znalezienie kleszcza na podopiecznym nie jest łatwe. Warto sprawdzać stan okrywy włosowej u psa po każdym spacerze, u kota wychodzącego po powrocie do domu.

Choć kleszcz odczepia się i odpada od psa lub kota po zakończeniu żerowania, proces ten może potrwać nawet kilka dni. W tym czasie kleszcz może zarazić pupila jedną z wielu chorób odkleszczowych, takich jak borelioza, anaplazmoza, ehrlichioz lub babeszjozą. Im dłużej kleszcz żeruje na zwierzęciu, tym większe ryzyko. Dlatego ważne jest, aby codziennie sprawdzać sierść psa, przeczesując ją palcami i usuwać kleszcze, kiedy tylko natkniemy się na intruza. Ale jak bezpiecznie usunąć kleszcza z psa?

Odpowiednie narzędzie

W tym celu najlepiej zaopatrzyć się w specjalnie zaprojektowane narzędzie do bezpiecznego usuwania kleszczy. Jeśli nie mamy takiego narzędzia, ale chcemy uniknąć niebezpieczeństwa związanego z ukąszeniem kleszcza, najlepiej zabrać psa do weterynarza. Jeśli nie mamy takiej możliwości, postarajmy się jak najskuteczniej usunąć kleszcza z psa za pomocą tego, co mamy do dyspozycji. Przygotujmy sobie także zestaw jednorazowych rękawiczek, aby chronić ręce podczas całego zabiegu. Nigdy nie chwytajmy kleszcza gołą dłonią. Kleszcze żerujące na psach są bardzo skutecznymi wektorami różnych chorób, a niektórymi z nich mogą zarażać się ludzie. Miejmy przy sobie szczelny pojemnik, w którym zamkniesz usuniętego kleszcza.

Uspokój psa

Nie przystępuj do zabiegu, jeśli Twój pies jest niespokojny. Poczekaj, aż będzie na tyle spokojny, aby można było sprawnie chwycić kleszcza narzędziem do usuwania. Jeśli spróbujemy go wyrwać zbyt szybko, ryzykujemy pozostawieniem części kleszcza w skórze psa, co zwiększy ryzyko infekcji. Łatwiej usunąć kleszcza w całości, jeśli pies się nie rusza. Kość lub smakołyk pomogą odwrócić uwagę Twojego pupila podczas zabiegu.

Usuń kleszcza

Delikatnie rozchyl sierść psa wokół kleszcza palcami jednej ręki – drugą będziesz usuwać pasożyta. Nie śpiesz się. Ponieważ kleszcz już wczepił się w skórę Twojego psa, pozostanie on na swoim miejscu i raczej nie ruszy się już stamtąd, nawet po odsłonięciu.

Delikatnie przemyj miejsce ukąszenia środkiem antyseptycznym przeznaczonym dla zwierząt domowych. Odizoluj i pozbądź się kleszcza.

Umieść kleszcza w zamkniętym pojemniku i zatrzymaj go, by pokazać weterynarzowi w razie, gdyby Twój pies zachorował. Wyczyść narzędzie do usuwania kleszczy za pomocą środka dezynfekującego i przechowuj w bezpiecznym miejscu na wypadek, gdyby było potrzebne. Wyrzuć rękawiczki i dokładnie umyj ręce.

Choroby odkleszczowe

Borelioza

Borelioza i anaplazmoza są chorobami przenoszonymi przez kleszcze rzadziej spotykanymi je u czworonogów. W przypadku boreliozy mamy do czynienia z długim procesem pojawiania się objawów od 2 tygodni nawet do 6 miesięcy.

U psa z boreliozą możemy zaobserwować:

  • Obrzęk stawów
  • Problemy z poruszaniem się
  • Brak apetytu
  • Ospałość

W przebiegu anaplazmozy dochodzi do obniżenia poziomu płytek krwi, co diagnozuje się w badaniach laboratoryjnych. Pierwsze objawy mogą pojawić się już po tygodniu od zakażenia. Lekarz weterynarii w celu zdiagnozowania boreliozy i anaplazmozy może wykonać szybki test lub badanie laboratoryjne krwi.

Babeszjoza

Babeszjoza jest powszechną chorobą przenoszoną przez kleszcze, która atakuje czerwone krwinki i powoduje ich rozpad. Dotyczy zdecydowanie częściej psów. Chore czworonogi można spotkać w placówkach weterynaryjnych przez cały rok, również w grudniu czy styczniu.

Do objawów choroby należą:

  • Brak apetytu
  • Powiększone węzły chłonne
  • Temperatura ciała dochodząca do 41°C
  • Wymioty
  • Biegunka
  • Problemy z oddawaniem moczu
  • Niewydolność oddechowa
  • Niewydolność krążeniowa
  • Zaburzenia układu nerwowego
  • Blade lub zżółknięte błony śluzowe jamy ustnej

Jeśli nasz zwierzak nie jest zabezpieczony przeciwko kleszczom, każda zmiana zachowania może świadczyć o zakażeniu przez tego pajęczaka. Jeśli wystąpi chociaż jeden z tych symptomów babeszjozy należy natychmiast udać się do lekarza weterynarii, aby potwierdzić lub wykluczyć babeszjozę. Do objawów tej choroby należą: gorączka, apatia, niechęć do ruchu, brak apetytu, zmiana zabarwienia moczu.

Kleszczowe zapalenie mózgu

Obok boreliozy, kleszczowe zapalenie mózgu jest chorobą groźną zarówno dla zwierząt, jak i ludzi. U psów choroba może mieć ostry przebieg i zakończyć się śmiercią nawet kilka dni po wystąpieniu pierwszych objawów.

Do symptomów kleszczowego zapalenia mózgu należą:

  • Gorączka
  • Brak apetytu
  • Zmęczenie
  • Niepokój
  • Ból głowy
  • Drgawki
  • Zaburzenia równowagi
  • Światłowstręt
  • Nadwrażliwość na dźwięki
  • Porażenie kończyn

Objawy kleszczowego zapalenia mózgu przypominają objawy wścieklizny, dlatego ważne jest, aby zwierzę zostało właściwie zdiagnozowane.

Anaplazmoza

Anaplazmoza jest chorobą zakaźną, której objawy mogą przypominać boreliozę. Pierwsze objawy choroby pojawiają się zazwyczaj po ok. 10-14 dniach od zarażenia i należą do nich:

  • Gorączka
  • Opuchnięte i obolałe stawy
  • Ociężałość
  • Brak apetytu
  • Wymioty
  • Biegunka
  • Objawy neurologiczne

U niektórych zwierząt pojawiają się również krwawienia z nosa, krwawy mocz czy siniaki na skórze, które wynikają z zaburzeń krzepnięcia krwi. Rozpoznanie choroby bywa bardzo trudne i często konieczne jest wykonanie badań krwi oraz testów serologicznych.

Zabezpieczanie przeciwko kleszczom

Psy i koty wychodzące należy regularnie zabezpieczać przeciwko kleszczom. To daje szanse na uniknięcie groźnych chorób. Konieczne jest systematyczne podawanie preparatów, które mogą być w różnej formie. W dobraniu odpowiedniego środka pomaga lekarz weterynarii. Warto przy tym uwzględnić wiek, styl życia i stan zdrowia zwierzęcia. Należy pamiętać, że preparaty mogą być przeznaczone wyłącznie dla psów lub kotów. Należy się stosować do terminów aplikacji zalecanych przez producentów. Kolejną dawkę preparatu podajemy przed końcem działania poprzedniej, aby nie dopuścić pozostawienia pupila bez żadnej ochrony.

Kleszcze są również groźne dla ludzi, szczególnie opiekunów zwierząt. Podczas spacerów udajemy się do miejsc bytowania kleszczy. Kleszczowe Zapalenie Mózgu jest najczęstszą chorobą przenoszoną przez kleszcze występującą u ludzi. Zabezpieczanie przeciwko kleszczom naszych czworonogów pozwala opiekunom czuć się bezpieczniej.

Pokaż więcej wpisów z Czerwiec 2022
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel